Хөрсний бохирдлын аюул

Сенегалд малчид малаа бэлчээрт гаргахын тулд овоолсон хогон дундуур явж буй нь.

   2018 оны 5-р сарын 2-нд Ром хотноо болсон НҮБ-ын Хүнс, ХАА-н байгууллагын чуулганы үеэрх мэдээлэлд дурьдснаар хөрсний бохирдол нь ХАА-н үржил шимт байдал, хүнсний аюулгүй байдал, хүний эрүүл мэндэд нөлөөлөхүйц хэмжээнд хүрээд байгаа ба хир өргөн хүрээг хамарсан эсэх нь одоог хүртэл тодорхойгүй байна. Үйлдвэржилт, дайн, уул уурхай, ХАА-н эрчимжилт нь дэлхий даяар хөрсний бохирдлыг бий болгоод буй ба хотуудад мөн хог хаягдлын гаралтай бохирдол эрчимжиж байна.

  “Xөрсний бохирдол нь бидний иддэг хүнс, уудаг ус, амьсгалдаг агаар болон эко системийг бохирдуулдаг ба хөрсний бохирдлын эсрэг тэмцэх нь нэн тэргүүний хийх зүйл байх ёстой” гэж НҮБ-ийн Хүнс, ХАА-н байгууллагын дэд захирал Мариа Хэлэна Сэмэдо уг чуулганы үеэр онцлон тэмдэглэсэн. Гэвч ХАА-н эрчимжилт, үйлдвэржилт, хотжилт эрчимжихийн зэрэгцээгээр хөрсний бохирдол хир их байгаа талаарх системтэй үнэлгээ огт байхгүй байгаа нь харамсалтай.

   НҮБ-ийн Хүнс, ХАА-н байгууллагын үзэж байгаагаар хөрсний бохирдлын талаарх судалгаа нь зөвхөн хөгжингүй орныг л хамарч бөгөөд дэлхий даяар ямархуу хэмжээнд байгаа эсэх талаарх мэдээлэлгүй байна. Гэвч бидний мэдэж буй энэ багахан мэдээлэлд тулгуурлахад л хөрсний бохирдол хир аюултай түвшинд байгааг харж болохоор байна.

  Жишээлбэл, Австралид 80 000 өөр газруудад хөрсний бохирдол илрээд буй ба Хятадын газар нутгийн 16 хувь нь бохирдсноос ХАА-н талбайн 19 хувь бохирдсон. Европ болон баруун Балканы хойгт ойролцоогоор 3 сая орчим газруудад хөрсний бохирдолтой, АНУ-д 1 300 газар адил нөхцөл байдлыг харуулж байна. Иймэрхүү нөхцөл байдалтай газрууд нь бидэнд хөрсний бохирдол ямархуу аюул авчирч байгааг харуулах боловч дэлхий дахины хэмжээнд нөхцөл байдлыг үнэлэхэд хангалтгүй юм.

Хүнс болон эрүүл мэндэд учруулах хорт нөлөө

   Хөрсний бохирдлын үзүүлж буй хорт нөлөөг нүдээр харснаараа дүгнэхэд хэцүү бөгөөд ургацын хэмжээ багасах, үүний бүтцэд нөлөөлөх зэргээр дам болон шууд байдлаар ургамалд нөлөөлдөг. Мөн хөрсийг хүнцэл, хром, хар тугалга зэргээр бохирдуулах ба эдгээр нь хүний эрүүл мэндэд ноцтой аюултай.

Юу хөрсний бохирдлыг үүсгэдэг вэ?

  Одоогоор мэдэгдэж буй ихэнх хөрсний бохирдол нь хүний үйл ажиллагаанаас шууд хамааралтай. Уул уурхай, үйлдвэрлэл, ХААн гаралтай хог хаягдал, хортон шавьж устгалын хор, бордоо, зэрлэг ургамлын хор, шатахууны гаралтай бүтээгдэхүүнүүд, Тээврийн хэрэгслийн утаа гэх зэрэг нь бүгд л хөрсний бохирдлыг үүсгэдэг. Үүнээс гадна “Өсөн нэмэгдэж буй бохирдуулагч” буюу эмнэлэгийн хорт хаягдал, хормоны түвшин өөрчлөгч, хормони боон биологийн гаралтай бохирдуулагч, хуучин цахилгаан хэрэгслийн хаягдал болон хүний бүхий л үйл ажиллагаанд хэрэглэгддэг хуванцар нь энэхүү категорид багтана. (Хөрсөнд хаягдсан хуванцрыг боловсруулах ямар ч арга одоогоор байхгүй ба электроникийн гаралтай ихэнх хог хаягдлыг дахин боловсруулахын оронд устгалд оруулж байна.)

Бодит тоо баримтууд:

·Химийн бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэл өссөөр байгаа ба 2030 он гэхэд 3,4 хувиар нэмэгдэх хандлагатай байна. Эдийн засгийн хамтын ажиллагааны байгууллагаас гадуурх улс орнуудад илүү ихээр нэмэгдэх төлөвтэй байна.

·2015 онд Европын химийн үйлдвэрлэл 319 сая тонн химийн бодис үйлдвэрлэснээс 117 сая тонн нь байгальд хортой бодис.

·Дэлхийн хог хаягдлын хэмжээ 2012 оны байдлаар 1,3 их наяд тонн байсан ба 2025 он гэхэд 2,2 их наяд тонн болохоор байна.

·Эхийн хөхний сүүнд агуулагдах органик бохирдуулагчдын хэмжээ Энэтхэг болон Европ, Африк тивийн орнуудад хурдацтайгаар нэмэгдэж байна.

·Бага болон дунд орлоготой орнуудын  хортон шавьж устгалын хорны хэрэглээ огцом өссөн ба Бангладешд гэхэд 4 дахин, Руанда, Этиопд 6 дахин, Суданд 10 дахин өсчээ.

·1961-ээс 2016 оны хооронд дэлхийн бордоо үйлдвэрлэл 66 хувиар өссөн ба хөрсөнд орхигдож байгаа хүнд элементүүдийн хэмжээ 446-с 86 болсон. Бордоо нь ихээхэн хэмжээний хүнд метал, өвчин үүсгэгчид болон антибиотик агуулдаг.

·Зам дагуух газар нутгуудад хүнд метал, нүүрстөрөгчийн давхар исэл болон бусад бодисоор хордсон байдаг ба ургацын чанар болон хүний эрүүл мэндэд маш хортой.

·Дэлхий даяар ойролцоогоор 110 сая тэсрэх бөмбөг болон дэлбэрэх бодисын үлдэгдэл тарсан байдаг ба цаг агаарын үзэгдлийн улмаас хүнд металлыг агаар болон хөрсөнд ялгаруулсаар байна.

·Дэлхийн бөмбөрцгийн хойд хагасын бараг бүхий л хэсэгт цацраг идэвхит бодисын хордлоготой бай алс бөглүү газруудад хүртэл Чернобил шиг цөмийн туршилтын үр дагавар хадгалагдсаар байна.

Эх сурвалж: http://www.fao.org/news/story/en/item/1126971/icode/

сэтгэгдэл

АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд nogoonhutuch.mn хариуцлага хүлээхгүй болно. Манай сайт ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан тул Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй.